خبررسانی کرونایی
امیر هاشمی مقدم
در دو ماه گذشته، صدا و سیما در کنار دستورهای بهداشتی خوبی که ارائه داده، بخش زیادی از اطلاعرسانی و اخبارش را بر دو نکته متمرکز کرده است: اینکه ما خیلی در کنترل کرونا موفق بودهایم و اینکه غرب در برابر کرونا دچار بحران شده است. پیش از این در این یادداشت تا حدودی این ادعاها (کامیابی نسبی ایران و ناکامی نسبی غرب در برخورد با کرونا) تایید شده بود. اما حتی در شیوه این خبررسانی نیز هزار نکته باریکتر از مو نهفته است. در زیر درباره این موضوع توضیحاتی همراه با نمونه و مثال میآید.
کامران نجفزاده، خبرنگار صدا و سیمای ایران هر روز و بهطور مرتب اخباری را از دل امریکا درباره ناتوانی این کشور در برابر کرونا و اختلافات داخلی میان مسئولان آن به ایران مخابره میکند. این در واقع نشانهای از گردش آزاد اطلاعات (دست کم در ظاهر) است. پرسش مهم اینست که آیا ما هم به یک خبرنگار خارجی اجازه میدهیم گزارشهایی اینچنین از درون کشور ما مخابره کند؟
اخبار ما تاکنون بارها درگیری لفظی و تنش میان ترامپ با خبرنگاران رسانههای مختلف را در نشستهای خبری مرتبط با کرونا نشان داده و مثلا اشاره کرده که ترامپ با ادبیات تند و نامناسبی با آنان سخن گفته است. در این باره به چند نکته باید توجه کرد:
️ 2-الف) اینکه بالاترین مقام و مسئول امریکا خود را ملزم میداند که بهطور مرتب پاسخگوی اصحاب رسانهها باشد (یا ساختار حکومتی امریکا ترامپ را با آن همه غرور و نخوت وادار به پذیرش چنین کاری میکند)، باید تلنگری به ما باشد.
️ 2-ب) عقیل دغاقله، جامعهشناس ایرانی ساکن امریکا در یادداشتی نشان داده در حالیکه همه فکر میکردند کرونا به وجهه ترامپ آسیب جدی میزند، این نشستهای انتقادی تند و تیز و پاسخگویی ترامپ به آنها، هم مایه بیاثر شدن بخش عمدهای از آن انتقادات شده و هم محبوبیت او را افزایش داده است. این هم میتواند تلنگری به مسئولینی باشد که از روبرو شدن با منتقدان میترسند.
️ 2-ج) اینکه اصحاب رسانهها در امریکا جرأت این را دارند که به راحتی به رئیس جمهور در حضور خودش انتقاد کرده و او و سیاستهایش را مایه گسترش بیماری و مرگ و میر هزاران امریکایی بدانند هم، قابل تأمل است.
️ 2-د) ترامپ عموما با خبرنگاران منتقد با لحن تند سخن گفته و رسانههای آنان (همچون سیانان) را هم زیر سوال میبرد. این شخصیت کسی است که حقیقتا شایستگی ریاست جمهوری را نداشت؛ اما به هرحال رئیس جمهور قدرتمندترین کشور جهان شده است. نکته اینجاست که بعدا با هیچیک از خبرنگاران منتقد برخورد نشده و رسانههای آنان نیز بسته نمیشود.
صدا و سیما بهطور مرتب تصاویر و فیلمهایی از صف چند کیلومتری خودروهای امریکاییهایی را نشان میدهد که در صف گرفتن غذا و دیگر کمکها از دولت امریکا ایستادهاند. نکته جالب اینست که خودروهای این افراد عموما متوسط (و البته برای ما دستنیافتنی و لوکس) است. فورد، جیامسی، شورلت و... . این یعنی نیازمندان غذا و خدمات اولیه در امریکا، دست کم خودروهای متوسطی دارند. اما حتی در تصور ما هم نمیگنجد کسانی که در ایران نیازمند خدمات اولیهای همچون خوراک باشند، دست کم حتی یک ارابه مرگ (همچون پراید و پژو 405 یا حتی آردی و پیکان) داشته باشند، ولو قدیمی و به درد نخور.
آمار مرگ و میر کرونایی در آمریکا بسیار بالاست؛ اما کسی در درستی این آمار تردیدی ندارد. نه دموکراتها، نه نمایندگان ایالتها، نه رسانهها و نه شهروندان این کشور درباره بیشتر بودن شمار مرگ و میرها ادعایی ندارند. اما شوربختانه پر شمار بودن نهادهای تصمیمگیرنده و فعال در زمینه کرونا در ایران (با آنکه ظاهراً همگی باید زیر نظر وزارت بهداشت باشند) و ارائه دادهها و اطلاعات غیر رسمی از سوی نمایندگان مجلس و برخی دیگر مسئولین، و همچنین فعالیتهای مرتبط با کرونا بدون هماهنگی با وزارت بهداشت، مایه تداوم شک و شبهه درباره درستی اخبار رسمی کرونا در ایران شده است. برای نمونه، یک نهاد نظامی مدعی ساختن دستگاهی برای تشخیص ویروس کرونا از فاصله صد متری شده و اخبار رسمی هم مانور زیادی روی آن دادند؛ در حالیکه وزارت بهداشت (بهعنوان مرجع تایید و معرفی چنین دستگاههایی) اعلام کرده چنین دستگاهی مورد تایید آن وزارت نیست (انجمن فیزیک ایران و کارشناسان بهداشتی و... نیز درباره درستی چنین ادعایی تردید کردهاند.
️ به هر روی گاهی شیوه اعلام خبر، چه برای نشان دادن کارایی خودمان و چه برای نشان دادن ناکارآمدی دیگران، از آنجا که مخاطب را موجودی بدون قدرت تحلیل و تنها مصرفکننده خام اخبار در نظر میگیرد، و همچنین ارزیابی نکردن پیامدها و واکنشهای دیگران، تاثیری کاملا وارونه با اهدافمان خواهد داشت.
اگر این یادداشت را میپسندید، برای دیگران هم بفرستید.
@moghaddames
by via لینکستان | لینکهای جذاب!
نظرات
ارسال یک نظر