چرا در دل بحران جوک میسازیم؟
و چرا هگل این نوع شوخی را خطرناک میدانست؟
@sokhanranihaa
یک پدیدهی آشنا در روانشناسی جمعی ما مردم ایران اینست که معمولا در میانهی بحرانهای بزرگی مانند جنگ، سرکوب شدید، یا بحرانهای سیاسی، (بخصوص وقتی اوضاع را از کنترل خود خارج میپنداریم)، شروع به شوخی و جوک ساختن و جوک گفتن در مورد وضعیت موجود میکنیم.
پدیدهای که بارها دیدهایم:
ویدیوهای بامزه گرفته تا طعنهها، طنزها، و بازیهای زبانی با وحشتناکترین رخدادها.
این شوخیها در نگاه اول کمک میکنند که فشار روانی کمتر شود.
اما آیا کارکردشان (در ذهن پیچیدهی انسانی و در روانشناسی اجتماعی) فقط همین است؟
در بسیاری از موارد، این شوخیها نمونهای از (irony) به معنای دقیق کلمهاند:
ذهن، با ساختن یک موقعیت طنزآمیز، خود را از واقعیتِ تلخِ اطرافش جدا میکند.
نوعی فاصلهگذاری میان «سوژه» و «امر واقع» اتفاق میافتد؛ گویی فرد میگوید: «اینهمه فاجعه، اما من هنوز میتوانم به آن بخندم.»
این فاصلهگذاری، احساس کاذبی از تسلط به انسان میدهد؛
انگار با نگاه از بالا، وضعیت را کوچکتر کردهایم.
اما فریب، درست همینجا آغاز میشود.
هگل در نقد (romantic irony) دقیقاً همین نقطه را هدف میگیرد. از نظر او، irony وقتی خطرناک میشود که فرد، با آفرینش ذهنی یا شوخی، از واقعیت فاصله بگیرد و وانمود کند که بر آن مسلط است؛ بیآنکه واقعاً تغییری در موقعیت پدید آمده باشد.
این نوع خنده، بهجای مشارکت واقعی در امر حقیقی، و تلاش برای کنترل و نجات، آن را به یک بازی ذهنی تقلیل میدهد، و به انسان در معرض خطر، توهم آزادی و قدرت میدهد.
نتیجه، چیزی نیست جز نوعی خلسه، نشئگی ذهنی لحظهای، و در نهایت خودفریبی زیباییشناسانه!
در نگاه هگل، آزادی نه در فرار از واقعیت، بلکه در روبهرو شدن با آن و پذیرش تعهد نسبت به آن معنا مییابد.
اما irony از این مسئولیت فرار میکند. شوخی، جای عمل را میگیرد. خنده، جای مواجهه را. و همین، به تدریج ما را از اخلاق، از حقیقت، و از امکان تغییر دور میکند.
جوک ساختن در بحران، و شوخی با آن، اگرچه به لحاظ روانی و در کوتاه مدت نجاتبخش است. اما وقتی بدل به ابزار فاصلهگیری و فریب ذهنی شود، نه فقط کمکی نمیکند، بلکه ما را به تماشاگران/قربانیان بیتفاوت بدل میسازد. تماشاگرانی قربانی، که میخندند، تا فراموش کنند که هیچ کاری نمیکنند.
آیا این خنده، نشانهی تابآوری ماست؟
یا فقط روشیست برای پنهان کردن ناتوانیمان؟
.
@sokhanranihaa
@
#کانالسخنرانیها
By: via لینکستان | لینکهای جذاب
و چرا هگل این نوع شوخی را خطرناک میدانست؟
@sokhanranihaa
یک پدیدهی آشنا در روانشناسی جمعی ما مردم ایران اینست که معمولا در میانهی بحرانهای بزرگی مانند جنگ، سرکوب شدید، یا بحرانهای سیاسی، (بخصوص وقتی اوضاع را از کنترل خود خارج میپنداریم)، شروع به شوخی و جوک ساختن و جوک گفتن در مورد وضعیت موجود میکنیم.
پدیدهای که بارها دیدهایم:
ویدیوهای بامزه گرفته تا طعنهها، طنزها، و بازیهای زبانی با وحشتناکترین رخدادها.
این شوخیها در نگاه اول کمک میکنند که فشار روانی کمتر شود.
اما آیا کارکردشان (در ذهن پیچیدهی انسانی و در روانشناسی اجتماعی) فقط همین است؟
در بسیاری از موارد، این شوخیها نمونهای از (irony) به معنای دقیق کلمهاند:
ذهن، با ساختن یک موقعیت طنزآمیز، خود را از واقعیتِ تلخِ اطرافش جدا میکند.
نوعی فاصلهگذاری میان «سوژه» و «امر واقع» اتفاق میافتد؛ گویی فرد میگوید: «اینهمه فاجعه، اما من هنوز میتوانم به آن بخندم.»
این فاصلهگذاری، احساس کاذبی از تسلط به انسان میدهد؛
انگار با نگاه از بالا، وضعیت را کوچکتر کردهایم.
اما فریب، درست همینجا آغاز میشود.
هگل در نقد (romantic irony) دقیقاً همین نقطه را هدف میگیرد. از نظر او، irony وقتی خطرناک میشود که فرد، با آفرینش ذهنی یا شوخی، از واقعیت فاصله بگیرد و وانمود کند که بر آن مسلط است؛ بیآنکه واقعاً تغییری در موقعیت پدید آمده باشد.
این نوع خنده، بهجای مشارکت واقعی در امر حقیقی، و تلاش برای کنترل و نجات، آن را به یک بازی ذهنی تقلیل میدهد، و به انسان در معرض خطر، توهم آزادی و قدرت میدهد.
نتیجه، چیزی نیست جز نوعی خلسه، نشئگی ذهنی لحظهای، و در نهایت خودفریبی زیباییشناسانه!
در نگاه هگل، آزادی نه در فرار از واقعیت، بلکه در روبهرو شدن با آن و پذیرش تعهد نسبت به آن معنا مییابد.
اما irony از این مسئولیت فرار میکند. شوخی، جای عمل را میگیرد. خنده، جای مواجهه را. و همین، به تدریج ما را از اخلاق، از حقیقت، و از امکان تغییر دور میکند.
جوک ساختن در بحران، و شوخی با آن، اگرچه به لحاظ روانی و در کوتاه مدت نجاتبخش است. اما وقتی بدل به ابزار فاصلهگیری و فریب ذهنی شود، نه فقط کمکی نمیکند، بلکه ما را به تماشاگران/قربانیان بیتفاوت بدل میسازد. تماشاگرانی قربانی، که میخندند، تا فراموش کنند که هیچ کاری نمیکنند.
آیا این خنده، نشانهی تابآوری ماست؟
یا فقط روشیست برای پنهان کردن ناتوانیمان؟
.
@sokhanranihaa
@
#کانالسخنرانیها
By: via لینکستان | لینکهای جذاب
نظرات
ارسال یک نظر